Te pūtaketanga o te tohorā

Kei te kōrero tēnei hītori mō te orokohanga o te tohorā.

I tētahi wā o neherā rawa atu ka riro mā Tāwhaki me tōna teina, mō Karihi, ki te rapu haere i ō rāua tūpuna. I kī tō rāua tuahine ki a rāua me whakawhiti rāua i Te Moana Tāpokopoko a Tāwhaki. E ai ki te tokomaha i whakawhiti rāua i te moana ki Ahitereiria i kīia ai e noho ana tō rāua tupuna wahine, a Whaitiri, i Te Pito o Papatūānuku (i Uluru rānei) e pupuri ana i ngā aka e whakamahia ana e ngā atua ki te whakawhiti atu me te whakawhiti mai i waenganui i  ngā Rangitūhāhā me Papatūānuku. I a rāua i tāwāhi ka tūtaki a Tāwhaki i tētahi wahine, ko Hinetuatai te ingoa, ā, ko te hua o taua tūtakinga ko te tupuna o ngā tohorā me ngā aihe, ko Te Ikanui. Ko ia te pūtaketanga o ngā tohorā me ngā aihe katoa.

Puna: Tāwhaki Nui a Hema nā Hirini Moko Mead. Kauwhakaputa: Reed Books, 1996

Rauemi mātauranga     > English version

Hei tautoko i tētahi toronga ki te whakaaturanga e arahina ana e te kaiako ēnei rauemi mātauranga. Kua whakawhanakehia mō ngā kura tuatahi me ngā kura tuarua.

Ko tā ngā whārangi mātauranga:

  • he whakarato pārongo whakamārama mō ngā tohorā (ka kite koe i ngā pārongo āmiki atu mō te whakaaturanga i te wāhi matua o tēnei pae tukutuku)
  • he ārahi i a koe puta noa i te whakaaturanga me te hoatu pātai mā ō ākonga hei āwhina i a rātou ki te mātau ki ngā mea o roto
  • he hoatu ngohe hei mahinga mā rātou i te hokinga atu ki te kura.

Tirohia he rārangi o ngā pae tukutuku whai pānga me ētahi atu rauemi i tā mātou whārangi Cool stuff.

 

Te iwi Tohorā

~ Tinirau
~ Pātaka Taonga
~ Whenua Tohorā
~ Te Hītori o te Hopu Tohorā

Te rangahau tohorā

~ Rangahau Tohorā
~ Te Kukuwhatanga o te Tohorā
~ Parāoa

Paea ki uta

~ Ngā Paenga


Top: Sperm whale, courtesy of Brandon Cole. Right: Orca fluke, photograph courtesy of Dr Ingrid Visser, Orca Research Trust